FUVIGLM09

Co to jest alergen?

Co to jest alergen?

PDFDrukujEmail

Co to jest alergen? Jest to antygen, który u osoby uczulonej wywołuje reakcję alergiczną. Antygen to podstawowe pojęcie immunologii, nauki o odporności. Odporność dzieli się na wrodzoną, bardziej pierwotną. Pewne wrodzone mechanizmy pozwalają stwierdzić inwazję obcego drobnoustroju i przeciwstawić się jej. Odporność nabyta, w którą m.in. my, ludzie mamy przyjemność być wyposażeni opiera się na rozpoznaniu. Dwie struktury w nabytej odporności, mianowicie przeciwciała i limfocyty T, mają zdolność do rozpoznania napotkanego elementu, jako struktury już widzianej. Rozpoznanie i pamięć cechują nabytą odporność. To, co jest napotkane i rozpoznawane, zwie się w immunologii antygenem. Rozpoznanie antygenu, który atakował nas w przeszłości pozwala wzbudzić silniejszą i szybszą reakcję immunologiczną. Na tym na przykład polega odporność na przebytą chorobę zakaźną. Dlatego nie chorujemy dwa razy na różyczkę.

A czymże jest reakcja alergiczna? Jest reakcją zapalną (w szerokim tego słowa znaczeniu) na antygen, który sam w sobie jest obojętny dla naszego organizmu. Alergen kota jest obojętny i u osób nieuczulonych kontakt z nim nie niesie odczuwalnych skutków. Ale u osoby uczulonej antygen zostaje rozpoznany przez układ immunologiczny, który "zbroi się" przeciw niemu, następuje zapalenie objawiające się naciekiem komórek zapalnych w błonie śluzowej nosa i oskrzeli i produkcją aktywnych cząsteczek zwanych mediatorami zapalenia. Chory zaś doznaje kataru, swędzenia spojówek i napadu duszności. Jak układ immunologiczny rozpoznaje antygen. Przeciwciała mają swój fragment rozpoznający antygen (Fab), który rozpoznaje antygen kota, gdy przestrzennie tak dobrze pasuje do jego struktury, że dochodzi do przylegania. Zaś limfocyt T rozpoznaje pieczołowicie przygotowany fragment określonego białka, bardzo krótki i zaprezentowany w specjalnej strukturze do tego przeznaczonej. W rynience tej struktury, zwanej cząsteczką MHC, zamocowany jest fragment białka kociego, zaś receptor limfocyta T rozpoznaje właśnie ten krótki fragment. Jak łatwo się domyślić, to, co rozpoznaje przeciwciało nie jest tym samym fragmentem białka kociego, co rozpoznane przez limfocyt T. Rozpoznanie alergenu kota przez przeciwciało czy receptor limfocyta jest początkiem złożonej reakcji zapalnej/alergicznej.

Podzielono reakcje alergiczne na 4 podstawowe typy i większość patologicznych odczynów ludzkiego organizmu na "niewinne" antygeny się w nich mieści:

Reakcja atopowa, której typową cechą jest wytwarzanie swoistych przeciwciał klasy IgE przeciw alergenom. Tu plasuje się katar sienny, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry i in.

Reakcja cytotoksyczna - antygen znajduje się na komórce naszego organizmu, np. cząsteczka penicyliny na krwince czerwonej. Całość składająca się z cząsteczki leku i błony komórkowej krwinki rozpoznana jest jako "obcy", przeciwko niemu powstaje reakcja immunologiczna (odpornościowa) i dochodzi do niszczenia własnych krwinek.

Choroby kompleksów immunologicznych - antygen łączy się w osoczu krwi z przeciwciałem w kompleks, kompleksy te odkładają się w tkankach powodując zapalenie.

Alergia typu późnego - spowodowana zwykle przez substancje drobnocząsteczkowe, np. jony niklu, które łączą się z własnymi komórkami, gdzie łącznie z nimi rozpoznane są jako "obcy" i wzbudzają odpowiedź komórkową, w której biorą głownie udział limfocyty i makrofagi. Tu mieści się wyprysk w miejscu noszenia biżuterii.

Jak z powyższego wynika alergią nie są choroby, w których nie jest zaangażowane rozpoznawanie antygenu przez układ immunologiczny, reakcje toksyczne i farmakologiczne (pokrzywka wskutek histaminy zawartej w nieświeżej rybie, czy zaczerwienie skóry twarzy pod wpływem nitrogliceryny), pseudoalergiczne (blokada enzymu cyklooksygenazy przez aspirynę w astmie aspirynowej) i inne.